Niezmiernie ciekawie sytuuje się w polskiej fotografii kwestia fotograficznej migawki. Już na początku historii
fotograficznych wynalazków pojawiło się nazwisko konstruktora Zygmunta Jurkowskiego, który w 1882 r.
opisał wynalezioną przez siebie, jedną z pierwszych na świecie migawek roletkowych. Sylwetkę Jurkowskiego
wraz z krótką historią jego odkryć przybliża nam w niniejszym numerze Waldemar Zieliński. Równie pasjonująco
przedstawiała się działalność w tym względzie Ottomara Anschütza z Leszna, na temat którego interesujący tekst
napisała prof. Małgorzata Hendrykowska. Klamrę kolejnych odkryć w tej dziedzinie przekonująco zamyka
wynalazek prof. Stefana Wojneckiego. W roku 1965 skonstruował on superszybką migawkę o czasie otwarcia
10-8 s, będącą w tym czasie jedną z najszybszych konstrukcji, a na pewno najmniejszą gabarytowo, co
umożliwiało zastosowanie jej jako przystawki do małoobrazkowego aparatu. Skomplikowana sytuacja polityczna
naszego kraju nie pozwoliła jednak na upowszechnienie tego wynalazku. W opublikowanym wywiadzie udzielonym
Krystynie Łyczywek, autor mówił: „Ta migawka, którą opracowałem, pozwalała na sfotografowanie ultraszybkich
przebiegów i była tak mała, że mogła być przystawką do aparatu Practica. Tymczasem na Zachodzie tej klasy
migawki były tak duże, że wymagały kilku metrów kwadratowych pomieszczenia. [...] Była to praca wykonana
na uniwersytecie. Pani Czartoryska chciała ze mną przeprowadzić wywiad i go opublikować. Mam jeszcze tę
pocztówkę, którą mi wtedy przysłała. Ale gdy byłem w Łagowie na wakacjach, podszedł do mnie jakiś facet
i oświadczył, że nie wolno mi o tej migawce z nikim rozmawiać. Na uniwersytecie ona zniknęła. Mam tylko własną
dokumentację. Przypuszczam, że wojsko nie potrafiło tego zastosować, a nie chcieli, by inni to wykorzystali.”1
Powyższe zagadnienia stanowiły pretekst do określenia głównego tematu trzeciego numeru pisma „camer@obscura”,
którym jest relacja między czasem ekspozycji a estetyką obrazu fotograficznego.

                                                                                                                                          Zbigniew Tomaszczuk

1 K. Łyczywek, Rozmowy o fotografii, Szczecin 2002.